Neslihan KABAOĞLU

n.kabaoglu@medyaloji.net
29.03.2018 / 12:34

Neslihan KABAOĞLU

Gıda reklamlarında “Devrim”

Reklamlarda devrim niteliği taşıyan bir gelişme oldu. Sağlık Bakanlığı ve Rtük’ün ortaya çıkardığı yeni bir uygulamayla, sağlıksız gıda reklamlarına kısıtlama getirildi.
Sağlık Bakanlığı’nın “sağlıksız” olarak nitelendirdiği gıdaların reklamlarının televizyon kanallarında yayınlanması, RTÜK tarafından kısıtlandı.
 
İşte uygulamanın detayları…
 
Rtük, 27.03.2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan düzenleme ile “Genel beslenme diyetlerinde, aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen gıda ve maddeler içeren yiyecek ve içeceklerin ticari iletişimine, çocuk programlarıyla birlikte veya bu programların içinde yer verilemez” hükmünü netleştirdi.
 
Sağlık Bakanlığı’nın üçe ayırdığı gıdalar, televizyon reklamlarında da aynı şekilde ayrıştırıldı.
  1. Çocuk Programlarında Reklamına İzin Verilmeyecek Gıdalar (Kırmızı Kategori),
  2. Reklamına Belirtilen Kriterlere Uyulması Halinde İzin Verilecek Gıdalar (Turuncu Kategori),
  3. Reklamına İzin Verilen Gıdalar (Yeşil Kategori)
 
Kırmızı kategorideki gıdaların reklamları, çocuk kanallarında ve diğer kanalların çocuk programlarında kesinlikle yayınlanamayacak.
 
Biraz akıl karıştıran Turuncu Kategori ise şöyle uygulanacak. Sağlık Bakanlığı’nın listesinde Turuncu Kategori’de yer alan gıda maddeleri için sunulacak kriterler belirlendi. Firmaların, gıda ürünlerinde, bu kriterlere uymamaları halinde, onların da çocuk programlarında reklamı yayınlanamayacak.
 
Çocuk programları dışında kalan televizyon yayınlarında, sağlıksız gıda ürünlerinin reklamı yayınlandığında ise izleyiciye bir uyarı verilecek. Reklam anında, ekranın alt kısmında, rahatça okunabilecek şekilde, izleyicinin beslenme konusunda bilinçlenmesini amaçlayan akar bant yayınlanacak.
 
Uyarı mesajları için meraktayım…
 
Rtük, bu akar bantlarda yayınlanacak mesajları da açıkladı. Bu uygulamanın reklam yayınına nasıl yansıyacağını merak ediyorum açıkçası. Mesela, akar bant mesajlarından bazıları şöyle:
 
Ø Taze meyve suyu tüketimi yerine, meyvenin kendisini tüketin. Yani bir meyve suyu reklamında böyle bir uyarı mı göreceğiz? Eğer öyleyse, bu, hazır meyve suyunun cazibesini yerle bir etmez mi?
Ø Şeker ve şeker ilave edilmiş besinlerin fazla miktarda tüketimi, başta obezite olmak üzere; kalp-damar hastalıkları, diş çürükleri, bazı kanser türleri, tip 2 diyabet ve bazı metabolik sorunlara neden olabileceği için, tüketimi azaltılmalıdır. Böyle uzun bir yazıyı reklam esnasında okuduğumuzu varsayalım, insan o ürünü bırakın satın almayı, evinde varsa hemen çöpe atası gelir.
Ø Kansızlıktan korunmak için, çayı yemeklerle birlikte tüketmeyiniz. En çok bunu sevdim, kısa ve net, oldukça açıklayıcı. Üstelik ürünü hiç tüketmeyin demiyor, tüketim şekli için yönlendiriyor. Mesela böyle bir uyarıyı, herhangi bir çay reklamında mı göreceğiz, merak ediyorum.
 
Bunlar, akar bantlarda karşılaşacağımız bazı maddeler. Listede toplam 38 madde var. Hangi üründe, hangi madde ile karşılaşacağımız nasıl belirlenecek, çözemedim. Mesela fazla tuz tüketimi ile ilgili 10 madde var, hangi madde hangi ürünün reklamında olacak?
 
Sağlık Bakanlığı’nın, sağlıksız olduğu için, kırmızı kategoriye aldığı yiyecek listesine baktığımızda, neredeyse dışarıdan alınan hiçbir ürünün yenmemesi gerektiğini görüyoruz. İşte burada bir soru sormak isterim, aslında bu soruyu kızım 4 yaşındayken sormuştu: Madem bu kadar zararlı neden üretiyorlar? Rtük’ün yayınladığı besin profili kılavuzunu buradan inceleyebilirsiniz: https://www.rtuk.gov.tr/assets/Galeri/Haberler/besinprofiliklavuz.pdf
 
Reklamlara getirilen bu kısıtlamaları olumlu buluyorum, bu konuya ne kadar hassasiyet gösterilecek, ilgiyle takip edeceğim. Ancak bunun yanı sıra, bu ürünlerin üretiminde de titizlikle denetlemeler yapılması şart. Reklamda görmesek, markette göreceğiz, marketteki reyonların da “kırmızı-turuncu-yeşil” diye ayrılması sağlanacak mı?
 
Ürünlerin reklam dağılımı…
Peki, bundan önce ne oluyormuş, yani gıda ürünlerinin, televizyon reklamlarındaki dağılımı nasıl, bu sonuçlara bakalım.
MTM Medya Takip Merkezi’nin mart ayındaki ölçümüne göre, en fazla reklamı yayınlanan gıda ürünü, gazlı içecekler olmuş. Onu takip eden, sıralamaya bakıldığında da gıda reklamlarında epey bir düzenleme olacağını, şimdiden görebiliyoruz.
-
Gıda Ürünleri
Adet
Gazlı İçecekler
5420
Çikolatalı Ürünler
5071
Cips
3289
Kek
3263
Bisküvi
2592
Meyve Suları
2341
Gıda Firmaları
2134
Dondurma
1917
Şekerleme
1849
Bebek Maması
1712
Dondurulmuş Ve Hazır Gıdalar
1560
Süt / Ayran
1555
Çay
1379
Kahve
1186
Soğuk Çay
1167
Margarin
1035
 
Sonuçlar, MTM Medya Takip Merkezi’nin takip ettiği 14 tv kanalı üzerinden yaptığı reklam ölçümleme sonuçlarına göre, 1.000 ve üzeri sayıda reklamı yayınlanan ürünler listelenmiştir.
 
YORUMLAR

Yazarın Diğer Yazıları

>> Garanti müşterileriyle reklamda.… - 23.11.2018
>> Filli Boya #Söz ile Sosyal Medyada.… - 16.11.2018
>> Kiğılı’dan çok konuşulan reklam… - 09.11.2018
>> Peros’tan ters köşe reklam… - 02.11.2018
>> Cif’ten Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine katkı… - 23.10.2018
Medyaloji Yazarları
Bülent BİRİCİK Halef R.  VAYIS Neslihan KABAOĞLU Hüseyin MOVİT
Cumhuriyet…
Tüm Yazarlar