17.08.2010 11:12:56GEÇEN HAFTAKİ "YANLIŞI BULUN"A CEVAPLAR (CEVAPLAR PARANTEZ İÇİNDE):
"Gezmeye, tatile ilişkin en büyük hayalim bir yerden bir yere, diyelim ki İstanbul'dan Edirne'ye otomobille ama bir 'Çingene Vapuru' gibi gitmektir.", "Hatırlayalım Eskiden İstanbul Boğazı'nda bazı şehir hatları vapurları hemen her iskeleye uğrardı. Anadolu Kavağı'ndan başlayıp zikzaklar çizerek, tüm iskelelere uğrayarak, saatler süren bir yolculukla Eminönü'ne varırlardı. İşte bunlara 'Çingene Vapuru' denirdi." (Emre Aköz, Sabah, 30.06.2003)
("Çingene vapuru" tamlaması yanlıştır. Doğrusu, "Bütün iskelelere uğrayarak sefer yapan vapur" anlamında, "dilenci vapuru"dur. -bk. TDK-Türkçe Sözlük-.)
Başbakan Erdoğan bugün müjdeli bir haber verdi. (Şebnem Sunar Küçük, atv, 16.07.2010/18.50)
("Müjde"nin anlamı, "sevindirici haber" olduğuna göre, "gereksiz anlamsal yineleme yapılarak, "sevindiricili haber haber" anlamına gelecek "müjdeli haber" tamlamsını kullanmak
hatadır.)
"155 bitkisel üründe kansorajen madde.", "Bu yıl ki Yüksek Askeri Şûra’ya (YAŞ) Balyoz Soruşturması karıştı." (Doğan Heper, Milliyet, 05.08.2010)
(1. yanlış: "kanser yapıcı" anlamınfaki sıfat, "kansorajen" değil, "kanserojen"dir. -bk. TDK-Türkçe Sözlük-. 2.yanlış: "Aitlik" anlamındaki "-ki" eki, kelimeye bitişik yazılır. Bu bir kuraldır. Doğru yazım: Bu yılki...)
"Elbette Türküz ama, budala Türklerden değiliz.", "... çünkü önceki Başbakan Demirel, 'darbeci' iddiasıyla KKK’nı görevden almıştır." (Hasan Pulur, Milliyet, 06.08.2010)
(1. yanlış: Millet, boy, oymak adlarına getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Doğru yazım: ...Türk'üz... 2. yanlış: Demirel KKK'yı değil Kara Kuvvetleri Komutanı'nı görevden almıştı. Bilindiği gibi, "KKK" kısaltmasının anlamı, "Kara Kuvvetleri Komutanlığı"dır.)
Tam adı Juan Pablo Pino Puello olan genç kanat oyuncusu, 30 Mart 1987 yılında Kolombiya'nın Cartagena şehrinde doğdu. (http://www.hurriyet.com.tr/spor/futbol/15336340.asp?gid=373, 16.07.2010)
("Gün", "ay" ve "yıl" belirtildikten sonra "yılında" değil, "tarihinde" denilir.)
Türk partizanı bir asker olan Albay Collet tarafından düzen sağlanıncaya kadar, sayım işlerine beş gün ara verildi. (http://stu.inonu.edu.tr/~bsyilmaz/memleket.htm, 16.07.2010)
(Hatay'ın ülkemize katıldığı tarihlerde, Hatay'da görevli Fransız Albay Collet bir Türk sempatizanı"idi. "Partizan" da nereden çıktı? Böylesine bir hata hem de İnönü Üniversitesi'nde...)
Sinci, Deniz muzesindeki denizaltinda bomba patlatarak bu bu yurdun cocuklarini, yani ulkenin istikbalini katletmeyi planlayanlar Ataturkcumu oluyorlar? ...
(www.haberpan.com/katliam-plancilari-desifre-oldu-haberi/ - Önbellek)
(İddia edildiği gibi patlatılması düşünülen bomba, deniz altında değil, "denizaltı"da gerçekleştirilecekti. Ayrıca soru "mu"su kelimeden ayrı yazılır.)
Hele hele patronaj sınıfının bu karalama kampanyasına adeta göz yumarcasına sessiz kalışı beni üzmüştür. (Ömer Üründül, Sabah, 17.07.2010)
(Ömer Üründül de "patronaj"ı patronlukla ilgili bir terim sanıyor, Fatih Altaylı gibi. "Patronaj"ın anlamı, "Cezaevinden serbest bırakılan suçlunun toplum yaşantısına yeniden uyabilmesini sağlamak amacıyla yapılan yardım çalışması"dır. bk. Dil Derneği-Türkçe Sözlük.)
Mehmet Ali Erbil bu kez Safiye Soyman'la canlı yayında top sektirdi, vuvuzela çaldı, yerlere yattı... (www.gazeteciler.com, 15.07.2010)
(Ekranda ikiliyi, acemice volevbol hareketleri yapraken görmemiş olsak!)
Burada bir parantez açmak ve şu “kâtil” lâfını bir “consensusla” yani uzlaşma yapmış gibi “katil” olarak okuyan spikerlere sitem etmek istiyorum. Hatta “katil zanlısı” diyorlar. Bu ne biçim Türkçe’dir! Elbette “kaatil” zanlısı demeleri lazım! (Millî Gazete, 04.06.2006)
(Millî Gazete editörü, "kaatil" şeklinde seslendirilen kelimenin "İnsan öldüren kimse, cani"; iki hecesi de kısa olarak seslendirilen "katil" -Arapçası "katl"- kelimesinin de "öldürme" olduğunu bilmiyor olacak ki... Ayrıca, dilimize "konsensüs" şeklinde girmiş olan kelimeyi Fransızca imlayla yazmak!)
"Koçkiri aşireti Hafik (Koçhisar), İmralı, Suşehri, Refahiye, Keğmah, Divriği, Kangal, Zara, ilçeleri ve köylerinde yaşamaktaydı. ...", "İmralı'yı kuşatan isyancılar Alay Komutanı Binbaşı Halis'i ve askerlerin bir kısmını şehit ettiler, bir kısmını da esir aldılar." (farabi.selcuk.edu.tr/suzep/tarih/ders.../bolum22.html - Önbellek - Benzer, 15.07.2010)
(Selçuk Üniversite'sinin site editörü, alıyor Sivas'ın "İmranlı" ilçesini, "İmralı" yapıveriyor!)
"... sinirlerine hakim olamayan tecrübeli futbolcu saha kenarına gelerek bir anda kramponlarını çıkardı.","Emre Belözoğlu kramponlarını yere fırlatarak kendisine bir araç istedi ve bir otomobille otele gitti." (Hürriyet, DHA, 14.07.2010)
(İşgüzar spor spikerlerinin "futbol ayakkabısı"nı "krampon" yapma yanlışlığını bu kez, DHA devam ettiriyor! Bilindiği gibi "krampon"un anlamı, "Futbol ayakkabılarının altındaki, çimende rahat hareket etmeyi sağlayan, deri veya sentetik kabara, tutmalık"tır.)
"Gündüz matinelerine zaman zaman dörtlü, altılı gruplar halinde katılan kadınların sayısı bazen önceden rezervasyonla 10'lu,15'li sayılara bile çıkabiliyor.", " Gündüz matinesi mensupları kafeden iyi bir bahşiş bırakarak ve kocaman bir gülümseme ile ayrılıyor." (Ayşe Ferhangil, Sabah/Pazar, 30.03.2008)
("Matine"nin anlamı "gündüz gösterimi" oldğuna göre, "yumurta omleti" der gibi, "gündüz matinesi" denilemez.)
QUO VADİSİ-Küreselleşmenin İki Yüzü – OSMAN ULAGAY-DOĞAN K ( http://vefakitabevi.blogcu.com/quo-vadisi-kuresellesmenin-iki-yuzu-osman-ulagay-dogan-k/4225798, 15.07.2010)
("Nereye gidiyorsun?" anlamındaki Latince cümle, Vefa Kitabevi editörü tarafından, "Quo Vadisi" şekline dönüştürülmüş. Yıllarca önce de "Samanyolu TV", John Ford'un Vadim O Kadar Yeşildi Ki - How Green Was My Valley- adlı filmi "Yeşil Vadi" olarak gösterime sunmuştu! Olur böyle vakalar.)
YANLIŞI BULUN:
Teravih namazının ardından muhafazası açılan sakal-ı şerif vatandaşların ziyaretine açıldı.(www.haber7.com/haber/20071007/Hakkaride-Sakali-Serif-izdihami.php 07.02.2007)
Taraf gibi gazetelerin zaman zaman yaptığı gibi, ellerinde bulunan bir ses kaydını yayınladılar. (Oktay Ekşi, Hürriyet, 04.08.2010)
"Ez kaza, bu büyük imparatorluğun halkı sukûnet ve dilsizlikten uzaklaşmaya biraz cesaret etse...", Bu özelliğinden dolayı da Çarlık Sarayı tarafından âlâ ve vâlâyla baş tâcı edilmiştir." (Hadi Uluengin, Hürriyet, 18.07.2009)
"Yemekte Çalışma Bakanı Dr. Mustafa Kalemli’de var, başka kimseyi hatırlamıyoruz;" "Biraz sonra geldi, yüzü değişmişti; tabii biz de bir merak:", "Üstelik bölge halkı da bunlara iyi bakmıyordu, destelemiyor, ihbar ediyor, hatta vuruyordu." (Hasan Pulur, Milliyet, 05.08.2010)
Bana verilen bilgiler doğru mu, yanlış mı şeklinde kafamda istifam belirdi. (Hürriyet, AA, 22.08.2004)
Marlon Kemal’in, İstanbul Hukuk’la ilişkisi kesildi. Ankara’ya gitti. Ankara Hukuk’u bitirdi. Ve İstanbul’a savcı olarak atandı. Kısa süre sonra bir gece Şişli’de kumarhanede öldürüldü...(Doğan Heper, Milliyet,22. 04.2010)
İki gün önce gazetelerde «Iğsız kirizi zirve yaptı», (Hakkı Devrim, Radikal, 06.08.2010)
Osmanlı’da Ramazan’ın ilk on beş günü yazı, diğer on beş günü ‘yandan çarıklı, piyade kayığı, çifte kayık, kule, salıncak’ gibi resim tasvirleri ile süslenirken şimdilerde sadece yazıya yer veriliyor. (ÇAĞDAŞ EDİNSEL star, 26.09.2006)
"Birkaç ses dışında, kendi mahallesi bile O'nu tutmadı", "...lamı cimi yok, özetle dünya aleme 'darbeci' de olsa Balbay'ı yedirtmeyiz demeye getirmişti.", "Şamil Tayyar'ın üslubunu beğenmeyebilirsiniz, dilini fazlasıyla patriyarkal bulabilir..." (Özlem Albayrak, Yeni Şafak, 03.08.2010)
Aksi taktirde olaylara gebe günler her gün biraz daha yaklaşmaktadır. (Cevdet Akçalı, Yeni Şafak, 01.08.2010)
DENİZ ARMAN'IN TÜRKÇESİ (5)
Ekranda Deniz Arman, her zamanki savrukluğuyla haberleri sunmaya çalışıyor.
İşte D.Arman'ın örnek (!) cümleleri:
"Hakkâri'de dün öğlen saatlerinde başlayan olaylar akşam yerini sloganlar yerini silah silah seslerine bıraktı. Öğle saatlerinde PKK'lıların cenazelerinden duyulan senolaya gece uzun namlulu silahlarla devam etti. Saldırılarda emniyet binası ve emniyet LO lojmanları hedef alındı."
"Diyarbaker EM valisi bugün o araç ve patlayıcılarla ilgili ayrıntıyı basınla paylaştı kamuoyuyla paylaştı."
"Ordu, Kahraman MARE Maraş ve Kars..."
"Ferit bu çağrı ramazana ramazan münasebetiyle yapılan bu çağrının yankıları ve oldu?"
"Yani şu mu eee Ferit şimdi bu haffta sonuna kadar o taraftan da daha somut bir açıklama bekleniyor eee bu anlamda o taraftan eee silah kuullanılmayacağı yönünde bişey bekliyo atmosfer o anladığım kadarıyla."
"Türkiye'yi günlerdir kitleyen tam olarak sekiz gündür kitleyen YAŞ krizi..."
"... Orgeneral ERDAL Erdal Ceylanoğlu'nun Kara Kuvvetleri'ne atanmasıyla son buldu."
"CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu referandum mitinglerine devam ediyor bugün Konya'daydı, Konya'daydı diyorum ama Konya'da değildi. Konya'nın sekiz ilçesinde bir günde sekiz ilçesinde miting düzenledi."
"Hakkındaki yakalama KA kararı cuma günü kaldırılan sadece onun hakkındaki diğerledi de hakkındaki yakalama kararı cuma günü kaldırılan emekli Orgeneral Çetin Doğan bugün taburcu oldu sayın seyirciler."
"... üç arkadaşlarını bu sabah bir trafik kazasında kaybettiler üç mesai arkadaşlarını kaybettiler."
"... kazada 12 THY personeli de yaral yaralandı onların ikisinin de durumu ağır."
"Sağlık görevlileri tam 45 dakika uğraştı sıışan yaralıları araçtan çıkardı."
"Hatay'ın Dörtyol ilçesinde DÖRT POLİSİN ŞEHİT ETTİĞİ, dört polisin şehit edildiği o olayı hatırlayacaksınız."
"Saldırının kamera görüntüleri ortaya çıktı. (Saldırı görüntüsü niyetine ekranda, polis aracını takip eden bir otonun görüntüleri defalarca gösteriliyor ve buna "saldırının kamera görüntüleri" deniliyor!)
"Suçu üslenmeye (doğrusu "üstlenmeye") çalışan küçük kardeşi de yani yaş küçüklüğünden yararlanmak isteyen kardeşi de serbest kaldı."
"Sayın seyirciler İSTANBUL ÜMRANİYE İstanbul Ümraniye Adliye koridorlarında çok ilginç yazılar var."
"Sayın Seyirciler eee yani bir boşanma haberi bir nikâh haberine gitmek istiyorum. İzmir'de bir nikâh kıyıldı. İlginç bir nikâhtı eee NİKÂH nikâhı kıyan görevli gelinle damada tanıklara sordu işte eşi kabul ediyor musun diye... Kimsenin ağzından evet çıkmadı çünkü bu bir CHP'linin düğünüydü.(Nikâh töreni, düğün oluveriyor!)" (09.08.2010)
"Boşanma haberi" dediğin böyle olur Kanal D'de...
LAMBALI RADYO'DAN:
MESLEĞİME DÖNECEK OLURSAM
Epeydir ara verdiğimiz meslekle ilgili yazılarımıza şöyle bir dönelim bakalım.
Gazetecilerin, televizyoncuların muhataplarına çanak soru sorduğuna çok tanık olduk ama, çanak soru hazırlatana ben ilk kez tanık oldum.
Sabah yazarı Mehmet Barlas’tan öğrendim çanak soru hazırlatma yönteminin nasıl olduğunu.
İşte Barlas’ın 25 Temmuz 2010 tarihli yazısında o yöntemle ilgili satırları:
“Bir cumartesi günü Demirel’i aradım.
Bir muhabir göndereceğimi ve kendisinin hazırladığı üç soruya vereceği cevapları aynen ana haber bülteninde yayınlayacağımı söyledim.” (İskender Özsoy, Bizim Gazete, 30.07.2010)
Saygılarımla,
Hüseyin Movit
Türkçe Gönüllüleri-Dil İzleme Grubu Kurucu Başkanı/Eleştirmen
pandispanyagazetesi@gmail.com