Yazarlar
Hüseyin MOVİT
Genç Medyacılara Yol Haritası (28)
01.03.2010 10:06:19YANLIŞI BULUN:
Panikleyip doktorlara telefon edip vaziyetimi anlatıyorum, olabilir diyorlar... (Mehmet Soysal, www.tgrthaber.com.tr, 09.02.2010)
Bu durumda Kofi Annan referandumun sonucunu açıklarken referanduma konu olan anlaşmaların, yasaların ve her türlü belgenin 'keellem yekûn' yok ve geçersiz (null and void) olduğunu açıklayacak.(İsmet Berkan, Radikal, 19.04.2004)
Star Tv ana haber sunucusu Uğur Dündar, canlı yayında Ankara Haber Müdürü Esat Pala'yı 'gıcık tutunca' ne yaptı? (www.medyaradar.com, 24.02.2010)
Akşam'da ki köşesinden gazetesine serzenişte bulundu... (www.superpoligon.com, 25.02.2010)
Hayati İnanç'ın deyimiyle Türkçe'den Türkçe'ye tercüme etmek gerekirse, şöyle söylenir: (Mehmet Şeker, Yeni Şafak, 25.02.2010)
Ancak Arap rakamlarıyla 7 (V) şeklinde, 8 ise (V)'nin 180 derece tersi şeklinde yazıldığından, halk arasında lakabı "7-8 Hasan Paşa" olarak yayılmış.(Mehmet Barlas, Sabah, 13.02.2010)
... öyle bir şekil şemal veriyor ki, yolda ya da her hangi bir yerde bir Ducati gördüğünüzde dikkat kesilmemeniz mümkün olmuyor. (Ayşe Şule Bilgiç, www.hurriyetoto.cm.tr, 31.05.2007)
... kaba saba, şekil şemal bozuk. (www.gazeteport.com, 13.11.2009)
Dünyalar güzeli bir evlat, o yüzden katil ya da katillerin yakalanması lazım. (Müge Anlı, Tatlı Sert, atv, 14.01.2010/9.53)
Gücü kendinden makbul kişiler. (Gürkan Kubilay, TRT TV1, 22.02.2010/10.58)
Muhteşem bir haftayı geride bıraktım.. Sizlere "Benim güzel Türkiyem" diye yazdığım hafta üstelik..(Hıncal Uluç, Sabah, 23.02.2010)
VELİYETTİN ULUSOY HACI BEKTAŞİ VELİ DERGAHI POSTNİŞİNİ.(www.birgun.net/research_index.php?category_code, 15.02.2010)
Vartayı atlattığını sanırken, ertesi gün, 23 Şubat’ta, aynı soruyla tekrar karşılaşıyor Sözcü... (Akif Beki, Radikal, 25.02.2010)
Daha sonra daha kısa vadeli (örneğin 5’er yıllık) kalkınma planlarıyla, hedefe ulaşmak için yapılacakları belirler. (Güngör Uras, Milliyet, 25.02.2010)
Telefonun hatı yoktu, hatı kim almış olabilir? (Arif Verimli, atv, Tatlı Sert, 18.02.2010/11.04)
"HSYK yetki gabsı yaptı..." (Cumhur Özen, atv, 18.02.2010/8.47)
Yasa dışı göçmen kaçakçılığı... (TRT TV 2, erkek iç spiker, 21.02.2010/18.16)
Türk büyükelçileri ve mahiyetindekiler Ortadoğu'da estirilen “Yeni Osmanlı” imajının rüzgârından hasarsız istifade edebilmek için, Osmanlı İmparatorluğu'nun diplomasi dilini iyi bilmek zorunda.(Fatma Karabıyık Barbarosoğlu, Yeni Şafak, 15.01.2009)
Kim kaptırmaz ki.. Mehmet Topal, Mustafa Sarp ve yere göğe konamayan Neill de kaç kez kaptırdılar. (Hıncal Uluç, Sabah, 20.02.2010)
Diğer uzman doktorda aynı fikre katılıyor... (Mehmet Soysal, www.tgrthaber.com.tr, 09.02.2010)
GEÇEN HAFTAKİ "YANLIŞI BULUN"A CEVAPLAR (CEVAPLAR PARANTEZ İÇİNDE):
Gelin, bugün O’nu dinleyin; mütevazı takılalım, biraz yere değsin ayaklarınız. (Akif Beki, Radikal, 07.02.2010)
(Özel adlar yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz. Bu bir kuraldır. -bk. TDK -Yazım Kılavuzu-.)
Çünkü bizde siyaset kahır ekseriyetle devlet için yapılıyor. (Mehmet Gündem, Yeni Şafak, 11.06.2007)
("Kahredici, zorlayan" anlamındaki kelime "kahır" değil, "kahir"dir. Bilindiği gibi, "kahır"ın anlamı, "derin üzüntü ya da acı, sıkıntı"dır.)
Çoğu üniversite de okumuş, yüksek kültürlü, aydın bilinen kişilerdir. (Hasan Pulur, Milliyet, 15.02.2010)
("Kalma durumu eki" "-de" kelimeye ulanır. Doğru yazım: ... üniversitede...
Tunceli Valisi iken Nazımiye İlçesi’ne bol bol buzdolabı, çamaşır makinesi, koltuk, kanepe dağıtan Mustafa Yaman’ı geçen ay Giresun’da tanıdık. (Oktay Ekşi, Hürriyet, 14.02.2010)
(Birinci yanlış: İlçenin adı "Nazımiye" değil, "Nazimiye"dir. 2. yanlış: Tamlama, "Nazimiye ilçesi" şeklinde yazılır.)
Diyelim ki MHP’li Osman Durmuş, Bakan Dinçer’i hiç kaale almadan Başbakan’a sataşmakta bu sebeple haklı. (Akif Beki, Radikal, 04.02.2010)
("Önem vermemek, hesaba katmamak, sözünü etmeye değer bulmamak" anlamındaki deyim, "kaale almamak" değil, "kale almamak"tır -bk. TDK-Türkçe Sözlük-. Deyim "kaale almamak" şeklinde seslendirilir.)
Sıtkımız sıyrıldı, cümleten bozuk asabımız.(Akif Beki, Radikal, 07.02.2010) ,
("Birine karşı duyulan güven ve inancı yitirmek" anlamındaki deyim, "sıtkı sıyrılmak" değil, "sıdkı sıyrılmak"tır. -bk.TDK-Türkçe Sözlük-.)
Bostancı Fahrettin Kerim Gökay Caddesi'nde oturan 27 yaşındaki Rahime S., internet üzerinden tanıştığı ve evine çağırdığı Ferdi K. ile Orhan K. tarafından gasp edildiği iddiasıyla polise müracaat etti. (www.mynet.com, 12.02.2010)
(İnsanlar değil, nesneler gasbedilir!)
"Siluetini sevdiğimin Türkiye’si. YAZInın başlığı gazeteci dostum Faruk Bildirici’nin kitabının adından alınmıştır, kendisine selam olsun... (Ahmet Hakan, Hürriyet, 11.02.2010)
("Karaltı" anlamındaki kelime "siluet" değil, "silüet"tir. bk. TDK-Türkçe Sözlük.)
Sanki Aydın’lı İsmail Hakkı Eser karıştırmış Meclis’i. (Akif Beki, Radikal, 05.02.2010)
(Türkçede isimden sifat tureten bir yapim eki olan "-lı" ve "-li" kelimeye bitişik yazılır ve kesme imi kullanılmaz. Doğru yazım: ... Aydınlı...)
Amboseli’de geçen sene kuraklık yüzünden binlerce zebra ve antiloplar telef olunca, etçil yırtıcılar av bulamaz hale düşmüştü. (Milliyet, 10.02.2010)
("Binlerce" dedikten sonra "-lar" çoğul takısı takılmaz!)
Yüce yargının kararına bakılırsa; muhterem aziz din kardeşimiz Necmettin Erbakan Hoca ve arkadaşlarının düzenledikleri tam 140 evrakta tahribat ve düzeltme (!) oldu. (Bekir Coşkun, Hürriyet, 04.12.2003)
("Tahrifat" -bir şeyin aslını bozma, değiştirme-, "tahribat" -yıkıp bozma, harap etme- olduğuna göre...)
"Kapatılan DTP Milletvekilleri Mahmur Kampında" (samanyolu.com, başlık, 22.12.2009)
(Kapatılan DTP'dir, DTP milletvekilleri değil.)
DİL YÂRESİ'NDEN:
Önce Hüseyin Movit sordu:
– Gül’ün Hacı BEktaş Veli adını nasıl söylediğini farkettiniz mi?
Hacı Bektaşî Veli, diyormuş.
Sonra Tuncer Kırhan uyardı:
– Cumhurbaşkanı Gül ve Kültür Bakanı Günay, Hacıbektaş’taki törende konuştular. Büyük mutasavvıfın adı Hacı Bektaş-ı Veli midir, yoksa Hacı Bektaş Veli mi?
Benim bildiğim bu sonuncu doğrudur. Tietze, «Bektaş erkek adının anlamı sert taş olur» diyor; dikkat buyrun sert taş’tır demiyor. «Beğ / beg / bek –> begdaş / bekdaş / bektaş’tan gelir; bu sebeple çıkıştaki anlamı «bendeş veya beydeş»tir diyenler de var çünkü.
Haydi Hacı Bektaş-ı Veli bir yakıştırmadır, diyelim. Hacı Bektaşî olacak şey değil. Evet «bektâşî» derken «a» ve «i» sesleri uzatılır.
*
Sırası gelmişken (İnşallah daha önce yazmamışımdır) onu da söyleyeyim. Cumhurbaşkanımız Abdullah Gül, meclis kelimesindeki «i»yi de uzatma eğilimindedir.
Bir örnek vereyim. Meclis-i Vâlâ-yi Ahkâm-ı Adliye. Osmanlı döneminde (1837) kurulan bir meclisin adıdır. Aslında hukukî metinleri hazırlayan, gerektiğinde danışmanlık da eden bir uzmanlık
kuruluydu. (Hangi seslerin uzun söylendiğini şapka işaretleriyle belirttim. Ardından gelen tamlama «i»sine rağmen «meclis»in «i»si gördüğünüz gibi kısadır.
Cumhurbaşkanımızın, hem de meclis kelimesini yanlış telaffuz etmesine gönlümü razı edemem. (Hakkı Devrim, Radikal, 19.08.2008)
DEYİMİN DOĞRUSU, "DEMOKRASİNİN KILICI" MI, "DEMOKLES'İN KILICI" MI?
"Her an gerçekleşebilecek tehlike" anlamındaki deyimin doğrusu, "Demokles'in kılıcı"dır. (bk. TDK-Türkçe Sözlük)
İşte, deyimi yanlış olarak kulananlar:
Vergi incelemelerini, istemediği mükelleflerin tepesinde demokrasinin kılıcı gibi kullanmak isteyen AKP’nin özerk bir vergi yönetimini kabul etmesi düşünülemez. (Mustafa Özyürek, www.chp.org.tr/HaberDetayi, 21.12.2009)
Amerikan Kongresi'nin üzerinde 'demokrasinin kılıcı'ndan öte, ABD dış politikasını asıl belirleyen, petrol şirketleri, silah sanayicileri gibi Amerikan çıkar gruplarının kılıcı durmaktadır
Demokrasinin kılıcı gibi başımızın üstünde bir darbe kılıcı olursa Türkiye’de. Demokrasiyi bir yere götüremeyiz. (Hasan Celal Güzl,www.kanalahaber.com/guzelden, 10.07.2009)
Tam da bu noktada sahneye, demokrasinin kılıcı olarak tanımlayabileceğimiz, gazetecilerimiz ortaya çıktı. (Sema Topbaş, bianet.org, 03.02.2010)
Çünkü orada bir yerlere varmak mümkün ve şu anda da görüyoruz ki sektörün üzerinde böyle bir demokrasinin kılıcı gibi duruyor (Yavuz Semerci, arsiv.ntvmsnbc.com/news, 11.10.2006)
Demokrasinin kılıcı: YSK (Birol Uzunay, www.aksiyon.com.tr, sayı461, 06.10.2003)
...niye bizim Türkiye'nin ensesinde böyle bir demokrasinin kılıcı sallanmaktadır diye bir şeyi tartışıyoruz (Nuray Mert, www.candundar.com.tr, 16.10.2007)
Bundan böyle, Türk-Ermeni yol haritası, demokrasinin kılıcı gibi başımızda sallanacak. (Mehmet Ali Birand, www.byegm.gov.tr, 28.04.2009)
Ama bu fotoğraflar çekilirken göstergebilim bir tarafta olsun ve Demokrasinin Kılıcı başımda olsun diye bir şey asla yok. (Canan Saraç, Birgün, 30.10.2004)
...ortamın hele hele iç ve dış borçların hassas dengede olduğu demokrasinin kılıcı gibi üzerimizde durduğu anlayışı gibi tavırların... (Salih Kılıç, ntvmsnbc.com, 02.07.2002)
Ben kime sorsam "sen haklısın" diyor ama bu mahkeme süreci olduğu müddetçe kesilen 1 trilyon ceza demokrasinin kılıcı gibi tepemizde duracak.. (Milliyet-Ekonomi, 20.02.2009)
Doğru kullanalım ama bu her şey gibi böyle tepemizde bir demokrasinin kılıcı gibi gidip gidip gelmesin. (Tuğrul Eryılmaz, www.candundar.com.tr, 26.12.2006)
Bir bakıma onların başındaki demokrasinin kılıcı etkisini yitiriyor. (Ece Bilgin, www.milliyet.com.tr, 23.12.2000)
Yasalara ve kanunlara saygılıyım, ama yasaların demokrasinin kılıcı gibi birtakım insanların üzerinde sallandırılmasına dün de karşıydım, (www.kanalb.com.tr/haber, 04.10.2009)
Not: Hocamız Sayın Şiar Yalçın, deyimde adı geçen kişinin adının "Damokles" olduğunu iddia etmektedir (bk. Şiar Yalçın, Doğru Türkçe, Metis Yayınları-İstanbul).
Saygılarımla,
Hüseyin Movit
Türkçe Gönüllüleri-Dil İzleme Grubu Kurucu Başkanı/Eleştirmen
pandispanyagazetesi@gmail.com
Bu haberi toplam 41 kişi beğendi.