Hep tartışılır: “Gazeteci, önce insan mıdır, önce gazeteci mi?“

Basın hakkında en acımasız özeleştirilerden birini, yüz otuz yıl önce Amerikalı gazeteci John Swinton yapmış. Hem de, acımasız olduğu kadar, gözü kara ve kararlı bir şekilde zihinlere kazıyarak… 

Öykü şöyle:

John Swinton, 1880'lerde New York Times'ta yazıyor. Gazetenin bir iş adamı tarafından satın alınmasından sonra düzenlenen toplantıda; davetli gazeteciler, özgür basının onuruna kadeh kaldırmak üzere kürsüye çağırıyorlar onu. Swinton elindeki kadehiyle kürsüye çıkıyor. 

Ve tarihi cümleler dökülüyor ağzından...

"Dünya tarihinin şu anına dek, Amerika'da ‘bağımsız, özgür basın’ diye bir şey olmamıştır.  Bunu siz de biliyorsunuz ben de..." diye başlıyor sözlerine.  

"Hiçbiriniz düşündüklerinizi olduğu gibi yazmaya cesaret edemezsiniz. Bunu yapmaya kalktığınızda, yazdıklarınızın önceden basılmayacağını bilirsiniz çünkü; çalıştığım gazete bana düşüncelerimi özgürce yazmam için değil, tersine, yazmamam için ücret ödüyor.

Düşüncelerini açıkça yazacak kadar salak olan herhangi biri, sokakta başka bir iş arıyor olacaktır. Çalıştığım gazetemin herhangi bir sayısında, düşüncelerimi apaçık yazmak için kendime izin verseydim, 24 saat dolmadan işimden atılırdım.

Gazetecilerin işi; kendi gündelik ekmeği uğruna, gerçeği yok etmek, düpedüz yalan söylemek, saptırmak, kötülemek, servet sahiplerine ve iktidara dalkavukluk etmektir. Bunu siz de biliyorsunuz, ben de...  

Öyleyse şimdi burada ‘bağımsız, özgür basının’ (!) ‘şerefine’ (!) kadeh kaldırmak saçmalığı da nereden çıktı ?

Bizler, entellektüel fahişeleriz. Yeteneklerimiz, olanaklarımız ve yaşamlarımız; hepsi başkalarının malı.”

Swinton, toplantıyı şaşkın bakışlar arasında terk etmiş. Sonrasında gazeteden istifa ederek ve kimseden para almaksızın "John Swinton's Paper" diye tek yapraklı bir gazete çıkartmaya başlamış. 

Medyanın, olumsuz etkilerinden ziyade olumlu etkilere sahip olabileceğini aklımızdan çıkarmadan; bilinçli “bilgi ve haber tüketicisi” olmanın önemini, bir kez daha hatırlatırım. 

halefvayis@medyaloji.net